طرح راه اندازی موسسه خیریه فرهنگي ،ورزشي،ویژه سالمندان

  بسمه تعالي
وزارت تعاون كار ورفاه اجتماعي
سازمان بهزيستي كشور

 

طرح کانون فرهیختگان

راه اندازی موسسه خیریه فرهنگي ،ورزشي،ویژه سالمندان

 

 

تهيه وتدوين:

دكتر همايون هاشمي
قاسم عبداله زاده
شهلا حکمت پناه

اسفندماه 90

 

سالمندي دوره كمال وپويايي وبلنداي زندگي هرانساني است
مقدمه:                        رسول اكرم (ص) ميفرمايد:

پیرمرد در میان خانواده‏اش، همچون یك «پیامبر» در میان امتش است

از امام باقر علیه السلام نقل است: «نزد خدا، عبادتی محبوب تر از شاد کردن مؤمنان نیست».

روند افزایش سالمندان در کشور نشان می‌دهد که تا سال2050 جمعیت سالمند ایران 21 تا 26درصد از جمعیت کشور را به خود اختصاص خواهد دادسالمند شدن افراد یک جامعه همیشه امری منفی نیست بلکه نشان از افزایش امید به زندگی افراد آن جامعه هم دارد.

به‌عنوان مثال امید به زندگی در کشورهایی مانند ژاپن و فرانسه بیش از 80سال و امید به زندگی در چند کشور آفریقایی 40سال است و البته این امید در مردان ایرانی 72 و در زنان ایرانی 73سال است80درصد سالمندان در کشورهای در حال توسعه زندگی می‌کنند و در ایران حدود 5میلیون سالمند وجود دارد. کل دنیا به سمت پیر‌شدن می‌رود و تعداد افراد کمتر از 5سال سیر نزولی دارد و میزان سالمندان رو به افزایش است.

افزایش سالمندی در کشورهای پیشرفته طی 100 تا 200سال اتفاق افتاده است، در حالی که در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران، این سیر در 30 تا 40سال رخ داده است و به قولی سونامی‌ای خاموش در ایران اتفاق می‌افتد.بیشتر افراد سالمند در کشورهای در حال توسعه مستقرند که این تعداد حدود 2.3جمعیت را شامل می‌شود. آمار سالمندان جهان تا سال2005 حدود 86میلیون نفر بوده است، در حالی که تا سال2050 به 394میلیون نفر می‌رسد.

بیشترین مشکل عنوان شده از طرف سالمندان، مسئله سلامت وگذران اوقات فراغت آنهاست و با توجه به اینکه یکی از عوامل مؤثر و مهم در روند سلامت افراد از جمله سالمندان، شیوه زندگی سالم با تأکید بر تغذیه سالم و برنامه مراقبت‌های ادغام‌یافته، در اداره امور سلامت سالمندان ميباشد .

 تندگی سالم در گرو شاد زیستن است كشورما با جمعيتي بالغ بر70 ميليون كه بخش زيادي از آن را قشر جوان تشكيل مي‌دهند، وبيش از 10 درصد آن را سالمندان تشكيل ميدهند بايد رتبه‌اي بسيار بالاتر از 51 را دارا باشد، ‌‌‌چرا كه قشر جوان در هر كشور نشان از پويايي، ‌‌‌حركت و نشاط است.متأسفانه زماني كه صحبت از نشاط و شادي در جامعه به ميان مي‌آيد، ‌‌‌بعضي از افكار و ذهن‌هاي پريشان تعاريف اشتباهي از جمله رقص و پايكوبي براي نشاط در جامعه ارائه مي‌كنند كه اين موضوع و نداشتن يك تعريف واحد براي آشنايي مردم با مفهوم نشاط، ‌‌مشكل را دو چندان كرده است.

 

در صورتي كه منظور از نشاط در جامعه آرامش فكري به دور از هرگونه دغدغه اضافه يا افكار پريشان در بين مردم است كه آسيب‌هاي اجتماعي و هياهوي زندگي شهري باعث شده است. امروزه نشاط اجتماعي يكي از مهم‌ترين نيازهاي جوامع بشري است.اين امر در شهرهاي بزرگ كمتر ديده مي‌شود، چرا كه شهروندان بويژه ساكنان كلانشهرها، نه تنها فرصت كمتري براي انديشيدن به‌خودشان و نيازهايشان دارند بلكه دراين ميان از سالمندان در خانواده نيز غافل ميباشند همچنين در اغلب جاها از لحاظ فضاهاي عمومي و فرصت‌هاي نشاط‌آور محدوديت وجود دارد و اين فضاها گسترده و به طور عادلانه در همه شهر پراكنده نشده است و شهروندان براي دسترسي به اين فضاها مشكلاتي دارند و اين عوامل موجب افزايش استرس و اضطراب مي‌شود. اگر محيط نشاط‌آور باشد افراد احساس نشاط و آرامش مي‌كنند و آن را درك مي‌كنند. هر چه امنيت كمتر باشد و نظم و روال عادي زندگي به مخاطره بيفتد تصميم‌گيري و سلامت روان كاهش مي‌يابد.

ايجاد نشاط در جامعه با استفاده از ابزارهاي مختلف بويژه ارتقاي كيفيت مبلمان شهري، احداث پارك‌هاي تخصصي مجتمعهاي فرهنگي ورزشي در سطح شهر از جمله مجموعهاي ويژه سالمندان ، پارك خانواده یا بانوان و احداث واحدهاي ورزشي، مي‌تواند عاملي براي ايجاد روحيه نشاط و شادابي در بين اقشار مختلف مردم بويژه  سالمندان وجوانان باشد

 

                                   

                                   شادی، هم بر روح و هم بر جسم انسان تأثیر نیکو می گذارد.

ارسطو می گوید: «شادی، بهترین چیزهاست و آن قدر اهمیت دارد که دیگر چیزها وسیله به دست آوردن آن هستند.»

بيان مسئله :

سالمندي دوره كمال وپويايي وبلنداي زندگي هرانساني است جايي كه با  انبوهي ازتجربه مي توان به گذشته ،امروز ،فردا نگاه كرد سالهايي كه به دليل داشتن تجربه مي تواند بهترين كارآيي را داشته باشد البته اگر خانواده ها اين توانمندي  سالمندان را درميان خود باور كنند سالمندان افرادي صبور ،ملايم بوده واين صبر وملايمت است كه نقش وتفاوتهاي آنها را با سايرسنين آشكار مي سازد خردمندي وموشكافي كه تجربه وعلم به آنان آموخته است تاچگونه وچه هنگام رفتار كنند وبا مسائل برخورد نمايند.

آنچه جوان در آئینه بیند    پیر در خشت خام می بیند

 ،البته در سوي ديگر غبار خستگي هاي زمان بر چهره آنان نقش بسته، آنان كساني هستند كه ميخواهند فارغ از هر هياهو وشتابزدگي به خود وبه زندگي ديگران بيانديشند خوشبختانه دركشور ما باتوجه به تاكيد دين مبين اسلام برمحروميت زدايي ودستگيري از نيازمندان وسالمندان ونيز فرهنگ غني ملي ورويكردهاي نظام به سوي توسعه ،عدالت اجتماعي ورفع فقر و،بيماري وناتواني جهت گيري فراوان شده است سالمندان از زمره گروههاي خاص بوده كه نيازمند برنامه ريزي بوده وباتوجه به رشد فزاينده جهت افزايش اميد به زندگي ،ارتقا كيفيت زندگي ومشاركت درروند توسعه جامعه از خواسته هاي محق آنان مي باشد. .درمكتب اسلام توصيه هاي فراواني درخصوص تكريم وبزرگداشت سالمندان گرديده بطوريكه مكررا”وجود سالمند را در هرخانه اي مايه خیر و بركت دانسته است،

 با جامعه شاداب و با نشاط می توان به اهداف مهم در حوزه هایمختلف سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و… دست یافت و تصمیم گیران جامعه همواره می تواننداز آن به عنوان یک فرصت بهینه استفاده نمایند. آنچه مسلم می نماید این است که اگر جامعه ای می خواهد توسعه وپیشرفت کرده و به مقصد نهایی خود برسد، لازمه آن داشتن جامعه ای با نشاط و شاداباست و زمانی می توان به کمال نشاط اجتماعی رسید که تمامی آحاد مردم با نشاط و شادابباشند.

 

سازمان بهزيستي بعنوان تنها  سازمان متولي امور معلولين ونيازمندان ،زنان بي سرپرست،كودكان بي سرپرست وسالمندان …بوده  همچنين (باتوجه به آنچه در ماده 2قانون جامعه حمايت از حقوق معلولين برعهده دارد) از سازمانهاي متولي در امر مناسب سازي فضاي شهري، وچه بسا در آمار وارقام هاي خود بطور مكرر اعلام نموده كه مبلمان شهري ومناسب سازي فضاي فيزيكي در جامعه مناسب معلولين وسالمندان و….نميباشد  ونبودن اين فضاها اكثرا” از حضور آنان در فعاليتها وبرنامه هاي فرهنگي واوقات فراغت كاسته است وبدون شك داشتن جامعه اي سالم وسازماني پويا وفعال ،در گرو  داشتن آرامش خاطر وشاد زيستن افراد آن ميباشد باتوجه به آنچه بيان شد سازمان بهزيستي در نظر دارد با استفاده از پتانسیل فرهیختگان جامعه وبا تشويق وترغيب مراكز وبخشهاي غير دولتي وهمچنين  فضا ها وابنيه هاي موجود در استانها نسبت به راه  اندازي موسسه های خیریه فرهنگي وورزشي ويژه سالمندان  اقدام نمايد.

 هدف كلي:راه اندازی کانون فرهیختگان  بعبارتی موسسه خیریه فرهنگی، ورزشی سالمندان

ايجاد  روحيه نشاط ،شادابي درسالمندان وجامعه هدف سازمان بعبــارتي  هدف از ايجاد این مجموعــه  می تواند  ضمن خدمت کردن به کسانی که زماني عمر خودرا براي ساختن  امروزما سپري كرده اند از توان وتجربه ارزشمند آنان در ساختن جامعه ای آباد ونیز انتقال فرهنگ،آداب وسنن ارزشمند نسل گذشته به امروز نقش آفرینی نماید

 

اهداف جزئي: ورزشی جذاب و پیشرفت

1- تكريم جايگاه سالمنداي

2-ارتقا سطح كيفيت زندگي سالمندان

3-ارتقا سطح سلامت سالمندان

4- فراهم نمودن زمینه برای سالمندان  وجامعه هدف  با ارزشهای روانی و عاطفی والاتر

5-فراهم سازی زمینه های نشاط وشور

6- ایجاد فضای مناسب برای حضور خانواده هاي معلولين ،سالمندان ،و…. با هدف  ارتقا سطح فرهنگی

7-ترویج روحیه شادی و انبساط خاطر به سالمندان  

8-برنامه ریزی برای گذراندن اوقات فراغت سالمندان

9-تقویت هویت فرهنگی و سالم سازی بستر فرهنگی و هنری

10-آموزشهای هنری و فرهنگی و تقویت روحیه خودباوری 

11-  خارج نمودن سالمندان از انزواي اجتماعي و تشويق به فعاليت در مشاركتهاي اجتماعي، فرهنگی واقتصادی

  برنامه ریزی  محيط فیزیکی

برای مجموعه فرهنگی تفریحی9حوزه فعالیت در نظر گرفته شده است وقابل تغییر میباشد:

1 -حوزه  فرهنگی كه شامل:

سالن آمفی تئاتر،نمايش فيلم، سالن کنفرانس ،نمایشگاه آثار (هنری)

2- حوزه آموزشی ومهارتی شامل:

كلاس قران، مهد کودک (باهدف مشارکت سالمندان در امور آموزشی مانند قصه گویی)

آموزش هنرهای تجسمی(نقاشی سفالگری ، موسیقی و . . . )-کلاس های حرفه آموزی

3- حوزه کتابخانه شامل:

کتابخانه عمومی ،

4-حوزه تفریحی شامل:

چايخانه سنتي

سالن غذاخوری

رستوران،بوفه

 

نمازخانه ،سالن ورزش(شطرنج،پينگ پنگ و….)

استخر ،جكوزي(بسته به امکانات وشرایط)

فضاي سبز

5-حوزه تجاري شامل

فروشگاههاي زنجيره اي

سالن برگزاري جشنها واعياد ومراسم  مذهبي

 6-حوزه درمانهاي سرپايي شامل

درمانگاه يا كلينيكهاي درماني،دندانپزشكي

7- حوزه اداری و خدماتی

تاسیسات

دفتر مديريت

 دفتر پیشخوان خدمات بهزیستی

8- پارکینگ و انتظامات

9-سایر بخش ها با توجه به قابلیت ها وشرایط بومی و منطقه ای

 

اقدامات اجرايي:

1-ادارات کل بهزیستی استانها ومراکز غیردولتی موظف بوده ضمن تدوین وتصویب  اساسنامه مدون،از پتانسیل، تجربه ومديريت بازنشستگان و سالمندان در اداره اینگونه مراکز استفاده نمایند  

2-ادارات كل بهزيستي استانها موظف بوده در بحث تشويق وترغيب مراكز سالمندان تحت نظارت  خود در خصوص توسعه  اين مراكزبا تخصیص یارانه در جهت ايجاد فضاهاي فرهنگي اقدام نمايند

3- ادارات كل بهزيستي استانها  موظف  ميباشند پس از  بررسي امكانات  و فضاهاي خود اعم از اهدايي،وقفي ،و… نسبت به اعلام فضاي منا سب  خود به دفتر مهندسي سازمان  اقدام نمايند

4- مديرا ن محترم  استانها در صورت عدم فضاي مناسب ميتوانند اقدام به رايزنيهاي لازم جهت تامين فضا  از طريق استانداري ،شهرداري ،سازمان مسكن وشهرسازي و…نمايند.

5-دفتر فني مهندسي ستاد كشوري ميبايست نسبت به مشاوره با مهندسين معماري  در خصوص طرح های  مشترك ويكسان) طرح تيپ) مجموعه فرهنگي جهت کليه استانها  اقدام نمايد

6-استانها موظف بوده نسبت به فراهم نمودن  زمينه تبليغ ومشاركت خيرين وساير آحاد جامعه  در خصوص ساخت مجموعه مذكور اقدام نمايند.

7-استانها ميبايست راه اندازی  مجموعه  را در بهترين موقعيت از نظر آب وهوايي ودسترسي راحت  سالمندان  وجامعه هدف در نظر داشته باشند.

 

منابع مالي :علاوه بر حمايتهاي مالي از سوي سازمان بهزيستي كشور استانها موظف به اطلاع  رساني در سطح جامعه  و دعوت از خيرين  جهت مشاركت در اين امر مهم باشند 

0