حقوق سالمند

همین سالهای نه چندان دور موی سپید حرمت داشت اما اکنون شهرنشینی و تغییر ساختار خانواده ها سالمند آزاری را به عنوان واژه ای جدید به ادبیات زندگی ایرانیان اضافه کرده است به طوری که نتایج یک پژوهش نشان می دهد ۸۷ درصد سالمندان یکبار آزار را تجربه کرده اند.

بسیاری از کارشناسان معتقدند رشد شهرنشینی موجب شده تا پدیده سالمند آزاری در سالهای اخیر به سرعت افزایش پیدا کند. سوء رفتار با سالمندان یا سالمند آزاری از جمله پیامدهای افزایش تعداد سالمندان در خانوادهها و جوامع امروزی است که میزان بروز آن در دو دهه اخیر به سرعت افزایش یافته است. البته در ایران همانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه گزارش رسمی در مورد میزان سالمند آزاری موجود نیست.

امروزه هنگامی که بحث خشونت در خانواده مطرح می شود اغلب صاحبنظران علوم اجتماعی زنان و کودکان را قربانیان اصلی خشونت در خانواده تلقی کرده و از سالمندان کمتر یاد می کنند. اگر چه وجود همسر آزاری و کودک آزاری در جوامع مختلف به تناسب ساختار فرهنگی و اجتماعی شان متفاوت بوده و در مقایسه با پدیده سالمند آزاری از فراوانی بیشتری برخوردار است اما این ویژگی دلیل نفی سالمند آزاری نیست.

اهمیت پدیده سالمند آزاری زمانی بیشتر نمایان می شود که برآوردها نشان می دهد رشد جمعیت سالمندی ایران تا سال ۱۴۰۴ سه برابر رشد جمعیت کشور می شود. قطعا با افزایش جمعیت سالمندی این پدیده فراگیری بیشتری خواهد داشت.

 

 

منشور حقوق سالمندان
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 

مــاده یــــک

حق زندگی

  • آزادی محل زندگی
  • خانواده و دیگر مداخله‌ کنندگان درمانگر باید حق سالمند را در انتخاب محل زندگی رعایت نمایند
  • سالمند را باید از خطرات احتمالی هر موقعیت آگاه کرد

 

مــاده دو

مناسب‌ سازی محیط زندگی با نیازهای فرد سالمند

  • محیط زندگی سالمند باید با نیازهای خاص وی مطابقت داشته باشد
  • در صورت کاهش استقلال فرد سالمند به هر دلیلی وی می‌تواند در منزل دوم خویش تحت مراقبتهای ویژه بخشهای دولتی یا غیردولتی قرار گیرد.
  • ارتقاء کیفیت زندگی و آسایش جسم و روح سالمند باید هدف نهایی پروژه خدمت‌رسانی باشد.
  • برخورداری از فضای خصوصی و اجتماعی ویژه سالمند می‌بایست در مراکز درمانی و توانبخشی مدنظر قرار گیرد.

 

مــاده ســـه

زندگی اجتماعی علی‌رغم محدودیت‌های مشارکت سالمند

  • آزادی عمل در برقراری ارتباط حق مسلم سالمند است
  • خدمات اجتماعی می‌بایست با توجه به شرایط دوران سالمندی متناسب سازی شود
  • سالمندان باید از حقوق فردی واجتماعی خود مطلع شوند

 

مــاده چـهار

حضور و نقش فعال اطرافیان

  • حفظ روابط اجتماعی با خانواده و دوستان حق طبیعی سالمندان است
  • تقویت نقش مهم خانواده در ارائه حمایت‌های اجتماعی می‌بایست مدنظر قرار گیرد
  • در صورت عدم وجود نزدیکان حمایت گر این نقش به عهده مراکز توانبخشی و درمانی سالمندان و داوطلبان می‌باشد

 

مــاده پـــنج

درآمد و دارایی

  • سالمند مالک تمامی درآمدها و دارایی‌های خود می‌باشد
  • دارایی فرد سالمند در صورت وابستگی روانی و جسمی وی از سوی قانون مورد محافظت قرار گیرد
  • در صورتی که درآمد و توانایی مالی سالمند کفایت رفع نیازهای او را نکند باید از حمایت رفاهی قانونی بهره‌مند شود

 

مــاده شـــش

ارج نهادن به فعالیتهای سالمند

  • حفظ و نگهداری تواناییهای انجام فعالیتها تا حد امکان
  • سالمندان با سطح شناختی پایین نیز نیاز به ابراز وجود دارند
  • مشارکت فعال سالمندان از احساس پوچی و بی‌ارزشی آنان پیشگیری می‌کند

 

مــاده هــفت

آزادی انجام فعالیتهای مذهبی

  • مراکز خاص سالمندان باید محلی برای ادای مراسم مذهبی داشته باشد
  • حفظ و تکریم سالمند با هر دین و مذهب
  • رعایت و حفظ اصول مذهبی مورد قبول فرد سالمند

 

مــاده هــشت

حفظ استقلال سالمند

  • پیشگیری از وابستگی سالمند توسط مراکز سالمندی و خانواده حق مسلم اوست
  • خانواده و مراکز سالمندی باید مجهز به دستورالعمل‌های پیشگیری از وابستگی جسمی و روانی سالمندان باشند

 

ماده نــــه

حق بهره‌مندی از مراقبت

  • سالمند مثل هر گروه سنی دیگر باید دسترسی به مراقبت‌های خاص داشته باشد که این مراقبت شامل تمامی خدمات پزشکی و توانبخشی لازم می‌باشد
  • تجهیز مؤسسات توانبخشی و بیمارستانها با نیازهای خاص سالمند از وظایف دولت است

 

ماده ده

حق بهره‌مندی از مراقبین آموزش دیده

  • وجود آموزش خاص در رشته سالمندشناسی و طب سالمندی برای مراقبین اساسی است
  • بهره‌مندی تمامی پرسنل مراقب از حمایتهای روانی در مراکز سالمندی

 

ماده یـــازده

رعایت شرایط جسمی و روحی در مراحل آخر زندگی سالمند

  • مراقبت دقیق از دردهای جسمی و تأملات روحی در مراحل آخر زندگی سالمند و حمایت از خانواده وی وظیفه نظام‌های حمایتی است
  • تمامی مراقبین باید از اصول ارتباطی در مورد مراحل آخر زندگی و مرگ سالمند مطلع باشند