یادداشت سالمندی

روز جهانی سالمند، متولیان امور سالمندان و نقدی از درون

بدون شک، امروزه دیگر شاید به سختی بتوان فرد یا مسئولی را پیدا کرد که به چالش پیش روی افزایش جمعیت سالمندان در سالیان آتی باور نداشته و بر لزوم برنامه ریزی هد فمند و همه جانبه نگرانه در این حوزه ایمان نداشته باش

بدون شک، امروزه دیگر شاید به سختی بتوان فرد یا مسئولی را پیدا کرد که به چالش پیش روی افزایش جمعیت سالمندان در سالیان آتی باور نداشته و بر لزوم برنامه ریزی هد فمند و همه جانبه نگرانه در این حوزه ایمان نداشته باشد

بدون شک، امروزه دیگر شاید به سختی بتوان فرد یا مسئولی را پیدا کرد که به چالش پیش روی افزایش جمعیت سالمندان در سالیان آتی باور نداشته و بر لزوم برنامه ریزی هد فمند و همه جانبه نگرانه در این حوزه ایمان نداشته باشد و پر واضح است که در اصول مدیریت نوین، بر موازی کاری دستگاه ها و نهادها مهر بطلان خورده و همگرایی و اقدام مشترک متولیان امور سالمندان از درجه نخست اهمیت برخوردار است.

در همین راستا و با هدف همگرایی بیش از پیش دستگاه های اجرایی در ارائه خدمات به سالمندان، هیأت وزیران در فروردین ماه ۱۳۸۳با تصویب آیین‌نامه اجرایی جزء (۵)بند (الف‌(ماده‌(۱۹۲) قانون برنامه سوم توسعه مقرر کرد به منظور ساماندهی سلامت و رفاه سالمندان، شورای ملی سالمندان به دبیری رئیس سازمان بهزیستی کشور تشکیل شود.

همچنین برمبنای بند«ط» ماده (۹۷)قانون برنامه چهارم توسعه، ساماندهی سالمندان مورد تاکید مجدد قرارگرفته است.

در مواد ۳ و ۴ جزء (۵)بند (الف‌)ماده‌(۱۹۲) قانون برنامه سوم توسعه آمده است که:

ماده ۳ – به منظور ساماندهی سلامت و رفاه سالمندان شورای ملی س

المندان به ریاست وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و دبیری رئیس سازمان بهزیستی کشور و با حضور اعضای ذیل تشکیل می گردد.

ماده ۴ – وظایف شورای ملی سالمندان به شرح زیر می باشد:
الف – سیاست گذاری در جهت تأمین سلامت و رفاه سالمندان کشور
ب – تصویب برنامه های مربوط به سالمندان در دستگاههای اجرایی
پ – هماهنگی بین دستگاههای اجرایی برای سازماندهی امور سالمندان و اجرای برنامه های مصوب شورا.

شورای ملی سالمندان با بسیج دستگاه های مرتبط در امر خدمات رسانی به سالمندان می کوشد با سیاست گذاری و ایجاد سیستم یکپارچه و منسجم،خدمات جامع سالمندی را در کشورمان گسترش و تسری دهد و ازاین طریق به افزایش سطح کیفیت زندگی سالمندان و رعایت تکریم و جایگاه اجتماعی ایشان کمک نماید.

بر همین اساس، ماموریت شورا ایجاد فضای لازم جهت توانمندسازی سالمندان در راستای حفظ استقلال فردی، کرامت و منزلت ایشان در خانواده و جامعه عنوان و موظف شده تا از طریق استفاده از ظرفیت های موجود کشور، جلب مشارکت سالمندان و توانمندسازی آنها باعث ارتقاء سطح سلامت جسمی، روحی – روانی و اجتماعی ایشان شود و از این رهگذر زندگی شاد، فعال، پویا و سالم را برای سالمندان کشور ترسیم نماید که قادر باشند ضمن حفظ سلامتی و استقلال فردی به عنوان یک عنصر فعال در جامعه ایفا ی نقش نمایند.

و اما نکته تامل برانگیز این قضیه از آنجا آغاز می شود که پس از تغییر و تحولات صورت گرفته در ساختار وزارتخانه تعاون و ایجاد وزارت تعاون ، کار و رفاه اجتماعی که بر اساس آن سازمان بهزیستی کشور از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی منفک و به زیر مجموعه وزارتخانه جدید در آمد، بر اساس متن درج شده در پایگاه اطلاع رسانی دبیرخانه شورای ملی سالمندان، ریاست شورای ملی سالمندان از وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی تغییر نموده و در کمال تعجب بر همین اساس و در ادامه این اصلاحیه – که صد البته به دلیل رونوشت برداشتن صد در صدی از همان ماده ۳ پیشین است و دوستان شورای ملی سالمندان زحمت اصلاح متن و تغییراعضا را به خود نداده اند- نامی از وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در بین اعضای شورا به چشم نمی خورد و در انحرافی اساسی از اهداف اولیه تشکیل شورا، از همین جا دوگانگی و چند گانگی در اهداف، برنامه ریزی ها و روش های اجرایی حصول به اهداف، بروز یافته و این چندگانگی تا بدانجا پیش می رود که در رخدادی طنزگونه در سال جاری شاهد آن هستیم که سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان دو متولی اصلی امور سالمندان در کشور، در تقابل و تناقضی آشکار، هریک هفته ای مجزا را به نام هفته سالمند نامگذاری کرده اند و در حالی که سازمان بهزیستی از سوم تا نهم مهرماه را به عنوان هفته بزرگداشت مقام سالمندان اعلام نموده، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی روزهای هفتم تا سیزدهم مهرماه را به این قشر اختصاص داده و شیرین تر آنکه در نامگذاری روزهای این هفته نیز هیچ گونه سنخیتی در میان این دو نهاد رسمی متولی امور سالمندان کشور وجود ندارد.

و باز هم طنازانه تر آنکه ادارات زیر مجموعه این دو نهاد، هریک در استان ها و شهرستان ها برای خود یارگیری کرده و جلسات برنامه ریزی و هماهنگی کذا و کذا تشکیل داده و با صرف هزینه های کلان و تبلیغات فراوان و صد البته طراحی و نصب بنرهایی که هفته و روزهای متنوعی را به نام سالمندان به مردم یادآوری می کنند و در این میان مردم و مسئولانی که مات و مبهوت اند و بلاتکلیف.

به باور نگارنده، چنین اختلاف شگرفی از مبدا و از آغاز کار، نشاندهنده آن است که این دو متولی اصلی امور سالمندان کشور، هیچ یک دیگری را قبول نداشته و دیگری را به بازی نمی گیرد و در این میان تنها کس و یا به بیان بهتر، تنها قشری که به بازی گرفته می شوند، سالمندانی هستند که دستگاه های عریض و طویلی به نام شان ایجاد شده بی آنکه از قبل این دستگاه ها، اندک عایدی نصیب شان گشته و کمترین بهره ای ببرند.
این شیوه همکاری و هماهنگی که در نوع خود چه بسا که در دنیا بی نظیر باشد، ترجمان این مثل معروف است که:
خشت اول چون نهد معمار کج تا ثریا می رود دیوار کج

بدون شک، این نوع برخورد با یکی از بزرگترین اقشار جامعه از سوی دو دستگاه دولتی، به هیچ روی سزاوار این عزیزان نبوده و نخواهد بود و باید به عزیزان برنامه ریز و تصمیم گیران این عرصه در هر دو نهاد، این سخن حکیمانه و شعر دلبرانه سهراب را یادآور شویم که:

زندگی، صحنه یکتای هنرمندی ماست
هرکسی نغمه خود، خواند و از صحنه رود
صحنه پیوسته به جاست
خرم آن صحنه که مردم بسپارند به یاد

و ختم سخن اینکه، این شیوه همدلی، همراهی و همکاری و این گونه تک روی ها و برخوردهای ناهمگون دست آوردی نخواهد داشت جز به بیراهه کشاندن اهداف اولیه ایجاد شورای ملی سالمندان و برخوردهای هرچه منفعلانه تر و باری به هر جهت بستن بیش از پیش دستگاه ها در حوزه سالمندی و فرصت سوزی های آگاهانه و ناآگاهانه ای که در سالیان پیش رو، کشور را با بحرانی به نام سونامی سالمندی رودررو خواهد کرد که آن را هیچ علاجی نخواهد بود، حال آنکه می شود و می توان با همدلی و همکاری همه دستگاه ها و تدوین سیاست های درست مبتنی بر داده های علمی، از دانش و تجربه گرانسنگ این نسل به بهترین شکل ممکن در پیشبرد منافع ملی بهره جست.

دکتر امیرولی عضدزاده کارشناس امور سالمندان

منبع: دکتر امیرولی عضدزاده کارشناس امور سالمندان