آذربایجان‌شرقی ششمین استان سالمند کشور است

مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌شرقی با اشاره به اینکه ۱۳.۸۱ درصد جمعیت استان را سالمندان تشکیل می‌دهند، گفت: آذربایجان‌شرقی از نظر سهم جمعیت سالمندی در جایگاه ششم کشور قرار دارد و در حال حاضر ۲۲ هزار و ۹۴۶ سالمند از خدمات حمایتی بهزیستی استان بهره‌مند هستند.

فرگل صحاف روز سه شنبه ۱۹ آبان ماه در حاشیه کنگره بین‌المللی سالمندی در تبریز در گفت‌وگو با ایسنا در تشریح وضعیت سالمندی در آذربایجان‌شرقی، اظهار کرد: با توجه به افزایش جمعیت سالمندی و چالش‌های پیش‌روی این گروه سنی، ارتقای کیفیت زندگی، حفظ کرامت انسانی، تقویت استقلال فردی و فراهم‌کردن زمینه مشارکت اجتماعی سالمندان از مهم‌ترین محورهای فعالیت سازمان بهزیستی است.

وی با بیان اینکه ۲۲ هزار و ۹۴۶ سالمند تحت پوشش بهزیستی آذربایجان‌شرقی قرار دارند، افزود: این گروه شامل سالمندان دارای ناتوانی و زنان سرپرست خانوار سالمند است. همچنین یک‌هزار و ۴۳۳ نفر از سالمندان از خدمات مراکز روزانه و شبانه‌روزی، مستمری و خدمات غیرمستمری بهره‌مند می‌شوند که معادل حدود ۶ درصد کل جمعیت سالمندان تحت پوشش بهزیستی استان است.

وی با اشاره به رویکرد سازمان بهزیستی در حمایت از سالمندان، حفظ جایگاه خانواده را از اولویت‌های این سازمان دانست و گفت: از نگاه بهزیستی، بهترین محیط برای زندگی سالمندان، خانواده است، از این‌رو با اجرای برنامه‌های حمایتی و مشاوره‌ای تلاش می‌کنیم زمینه نگهداری سالمندان در کنار اعضای خانواده فراهم شود و همزمان از فرسودگی جسمی و روانی مراقبان نیز پیشگیری کنیم.

صحاف با اشاره به خدمات نگهداری و مراقبت از سالمندان در مراکز تخصصی، بیان کرد: در حال حاضر ۱۱ مرکز شبانه‌روزی و روزانه سالمندی در استان فعالیت می‌کنند که در مجموع ۵۰۴ نفر از خدمات مراقبتی، بهداشتی، توانبخشی و فعالیت‌های اجتماعی این مراکز بهره‌مند هستند و تلاش می‌شود محیطی امن و بانشاط برای سالمندان فراهم شود.

وی از توسعه خدمات ویزیت در منزل خبر داد و گفت: این خدمات با هدف حفظ کرامت و استقلال سالمندان، از طریق ارائه خدمات پرستاری، مددکاری، توانبخشی و مراقبتی در محیط خانواده گسترش یافته است.

مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌شرقی ادامه داد: در این برنامه، سالمندانی که امکان استفاده از خدمات مراکز روزانه را ندارند، با اعزام اعضای تیم توانبخشی در منزل تحت پوشش خدمات قرار می‌گیرند. هدف از اجرای این طرح، ارتقای سطح سلامت و دستیابی افراد به حداکثر استقلال نسبی در عملکردهای روزمره است. در حال حاضر پنج مرکز با ظرفیت ارائه خدمات به ۲۵۶ نفر در این حوزه فعالیت دارند.

وی با اشاره به خدمات مراقبت در منزل نیز اظهار کرد: این مراکز با هدف تقویت رویکرد توانبخشی و مراقبتی سالمندان مبتنی بر خانه و خانواده ایجاد شده‌اند. خدمات مورد نیاز سالمندان دارای معلولیت از طریق مراقبان آموزش‌دیده و زیر نظر کارشناسان تخصصی حوزه‌های مراقبتی و توانبخشی، با مشارکت اعضای خانواده ارائه می‌شود. در حال حاضر سه مرکز در این زمینه به ۲۰۵ نفر خدمات ارائه می‌کنند.

صحاف با تشریح فعالیت مراکز روزانه سالمندان، گفت: در حال حاضر ۱۰ مرکز روزانه با جمعیت تحت پوشش ۵۰۲ نفر در استان فعالیت دارند و خدمات متنوعی را با هدف حفظ سلامت جسمی و روانی، افزایش نشاط و تقویت مهارت‌های فردی و اجتماعی سالمندان ارائه می‌کنند.

وی افزود: خدمات این مراکز شامل خدمات پزشکی، فیزیوتراپی و کاردرمانی، هنردرمانی، مشاوره به سالمندان و خانواده‌های آنان، آموزش شیوه زندگی سالم و مهارت‌های زندگی است.

وی ادامه داد: آموزش حرفه‌های متناسب با توانایی و علاقه سالمندان از جمله نجاری، خیاطی، صنایع دستی، بافندگی، قرآن، سوادآموزی، موسیقی، نقاشی و خطاطی نیز در این مراکز انجام می‌شود. همچنین آموزش بهداشت و مراقبت فردی، برگزاری اردوهای یک‌روزه و چندروزه تفریحی، سیاحتی، زیارتی و علمی و اجرای برنامه‌های متناسب با مناسبت‌ها و ایام خاص در دستور کار مراکز قرار دارد.

مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌شرقی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی در دوران سالمندی، بیان کرد: کتاب‌خوانی، شعرخوانی و قصه‌گویی، اجرای تئاتر و موسیقی، سرگرمی‌های متناسب با سن سالمندان مانند شطرنج و جدول، نمایش فیلم و برنامه‌های تفریحی و ورزشی نیز از دیگر فعالیت‌هایی است که با هدف توانبخشی و حفظ سلامت سالمندان ارائه می‌شود.

صحاف حمایت‌های اجتماعی و توانمندسازی سالمندان را از دیگر محورهای فعالیت بهزیستی برشمرد و گفت: حمایت از سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در حوزه سالمندی و تشکیل بنیادهای فرزانگان از جمله اقداماتی است که با هدف تقویت مشارکت اجتماعی و بهره‌گیری از ظرفیت تشکل‌های مردمی دنبال می‌شود. ما سازمان‌های مردم‌نهاد را بازوهای توانمند خود در ارائه خدمات به سالمندان می‌دانیم و از فعالیت‌های آنان حمایت می‌کنیم.

وی توسعه طرح شهر دوستدار سالمند را از دیگر برنامه‌های این حوزه عنوان کرد و افزود: حمایت از ایجاد و توسعه فضاهای شهری متناسب با نیازهای سالمندان و افزایش دسترسی آنان به خدمات عمومی، با همکاری شهرداری‌ها در حال پیگیری است.

مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌شرقی با بیان اینکه رویکرد این سازمان تنها به مراقبت از سالمندان محدود نمی‌شود، اظهار کرد: چشم‌انداز ما توانمندسازی، افزایش مشارکت اجتماعی و حفظ جایگاه فعال سالمندان در جامعه است و این موضوع در قالب سیاست‌های محله‌محور و توسعه شهرهای دوستدار سالمند دنبال می‌شود.

وی افزود: سالمندان منابع ارزشمند تجربه و حکمت جامعه هستند و باید فرصت مشارکت اجتماعی، انتقال تجربیات و بهره‌مندی از زندگی پویا و بانشاط برای آنان فراهم شود.

صحاف با اشاره به مسئولیت بهزیستی به‌عنوان دبیرخانه شورای سالمندان استان، گفت: تدوین سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با سلامت و رفاه سالمندان، تعیین دستور جلسات شورا، برگزاری جلسات و دعوت از اعضا، پیگیری اجرای مصوبات، دریافت گزارش عملکرد دستگاه‌های ذی‌ربط و تهیه گزارش پیشرفت برنامه‌ها و تخلفات احتمالی دستگاه‌ها در اجرای تصمیمات شورا از جمله وظایف دبیرخانه است.

وی با بیان اینکه تمرکز شورای سالمندان استان بر سیاست‌گذاری‌های پیشگیرانه است، ادامه داد: هدف از این سیاست‌گذاری‌ها، جلوگیری از شکل‌گیری بحران‌های احتمالی در سال‌های آینده است. بهزیستی نیز در کنار این شورا، وظیفه ایجاد بسترهای حمایتی، ارائه خدمات مراقبتی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان را بر عهده دارد، با این حال، مدیریت تحولات جمعیتی و پیامدهای سالمندی صرفاً از عهده یک سازمان برنمی‌آید و نیازمند همکاری همه دستگاه‌ها و بخش‌های جامعه است.

مدیرکل بهزیستی آذربایجان‌شرقی با تأکید بر ضرورت تغییر نگرش جامعه نسبت به سالمندان، خاطرنشان کرد: باید نگاه جامعه از رویکرد حماسی و ترحمی به سالمندان به نگاهی مبتنی بر توانمندسازی و مشارکت‌جویی تغییر کند، چراکه سالمندان تنها دریافت‌کنندگان خدمات حمایتی نیستند، بلکه می‌توانند با استفاده از تجربه و توانایی‌های خود نقش مؤثری در جامعه داشته باشند.

وی هدف از برگزاری کنگره‌های مرتبط با سالمندی را گذار از «مدیریت بحران» به «مدیریت فرصت» و آغاز همکاری‌های مستمر میان نهادهای اجرایی دانست و افزود: ما به‌عنوان دبیرخانه شورای سالمندان به دنبال تقویت سرمایه‌گذاری اجتماعی در این حوزه هستیم، چراکه هزینه‌کرد امروز برای پیشگیری و توانمندسازی، بسیار کمتر از هزینه‌هایی خواهد بود که در آینده برای مراقبت و مدیریت پیامدهای سالمندی به جامعه تحمیل می‌شود.

صحاف با اشاره به تغییر ساختار خانواده‌ها و ضرورت بازنگری در شیوه‌های مراقبت از سالمندان، اظهار کرد: باید بر مفهوم «سالمندی در خانه» (Aging in Place) تمرکز کنیم، به این معنا که زیرساخت‌ها و امکانات لازم فراهم شود تا سالمندان بتوانند با حفظ استقلال و کرامت خود، در محیط آشنا و خانه‌شان زندگی کنند و نگهداری در مراکز شبانه‌روزی صرفاً به‌عنوان تنها راهکار مراقبتی در نظر گرفته نشود.

وی پیشگیری را یکی از مهم‌ترین محورهای سیاست‌گذاری در حوزه سالمندی دانست و گفت: سالمندی فرآیندی طولانی است و نمی‌توان آن را صرفاً به دوران پیری محدود کرد. از همین امروز باید برای تحقق سالمندی سالم برنامه‌ریزی کنیم و با ارتقای سلامت جسمی و روانی نسل جوان، زمینه برخورداری از جامعه‌ای با سالمندان سالم، فعال و برخوردار از کیفیت زندگی مناسب را در سال ۱۴۳۰ فراهم آوریم.

وی تأکید کرد: نباید منتظر سال ۱۴۳۰ بمانیم تا با بحران جمعیت سالمند مواجه شویم، بلکه باید از امروز و با مشارکت رسانه‌ها و تمامی ارکان جامعه، زیرساخت‌های یک جامعه سالمندمحور را بنا کنیم.