ایران در آستانه ورود به دوره سالمندی جمعیت است

معاون اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور با هشدار نسبت به شتاب تحولات جمعیتی در کشور گفت: ایران طی سه دهه آینده ممکن است به یکی از سالمندترین کشورهای جهان تبدیل شود؛ موضوعی که در صورت نبود برنامه‌ریزی جامع، می‌تواند به بحران اجتماعی و اقتصادی منجر شود، اما با حکمرانی صحیح و بهره‌گیری از ظرفیت سالمندان، قابلیت تبدیل شدن به یک فرصت ملی را نیز دارد.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دبیرخانه شورای ملی سالمندان، دکتر ضیا هاشمی، معاون اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور، در سلسله نشست‌های تخصصی «سالمندی؛ چالش‌ها و افق‌های نوظهور» با محوریت حکمرانی در عصر سالمندی، با اشاره به روند تحولات جمعیتی کشور اظهار کرد: چه بخواهیم و چه نخواهیم، ایران با مسئله سالمندی جمعیت مواجه است و این وضعیت جدید نیازمند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دقیق است.

وی با تأکید بر اینکه جمعیت یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت و توسعه کشورهاست، افزود: جوانی جمعیت یک وضعیت مطلوب به شمار می‌آید، اما روند فعلی تحولات جمعیتی در ایران چندان مطلوب نیست و به دلایل اجتماعی، اقتصادی و تاریخی، کشور به سمت سالمندتر شدن حرکت می‌کند.

هاشمی تصریح کرد: مسئله جمعیت با دستور و بخشنامه حل نمی‌شود و باید زمینه‌های لازم برای ازدواج آسان‌تر جوانان، فرزندآوری و شکل‌گیری خانواده‌های پایدار فراهم شود تا جمعیت آینده کشور از کیفیت مناسبی برخوردار باشد.

معاون اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور با اشاره به آمارهای جمعیتی گفت: بر اساس برآوردها، تا سال ۱۴۳۰ از هر سه تا چهار ایرانی، یک نفر در سن سالمندی قرار خواهد داشت؛ آماری که حتی از وضعیت فعلی بسیاری از کشورهای اروپایی نیز فراتر می‌رود.

وی دلیل این روند را رشد سریع جمعیت در دهه ۱۳۶۰ و کاهش شدید نرخ باروری در دهه‌های بعد دانست و افزود: نرخ باروری در ایران اکنون پایین‌تر از سطح جانشینی جمعیت قرار دارد و در صورت تداوم این روند، کشور در بلندمدت با رشد منفی جمعیت روبه‌رو خواهد شد.

هاشمی همچنین با اشاره به تغییرات ساختار سنی کشور خاطرنشان کرد: میانه سنی جمعیت ایران که در سال ۱۳۶۵ حدود ۱۷ سال بود، اکنون به بیش از ۳۰ سال رسیده و همچنان در حال افزایش است.

وی ادامه داد: الگوی حکمرانی و مدیریت کشور باید متناسب با این تحولات جمعیتی تغییر کند؛ چراکه نبود برنامه‌ریزی می‌تواند سالمندی را به یک بحران تبدیل کند؛ همان‌گونه که در دهه‌های گذشته، نبود آمادگی در برابر موج جمعیتی دهه شصت، چالش‌هایی در حوزه آموزش، اشتغال و ازدواج ایجاد کرد.

معاون اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور با بیان اینکه بحران سالمندی با سایر بحران‌های جمعیتی تفاوت دارد، گفت: در سالمندی، مشکلات با گذر زمان کاهش پیدا نمی‌کند، بلکه به دلیل افزایش مسائل جسمی و روانی سالمندان، پیچیده‌تر می‌شود و به همین دلیل نمی‌توان آن را به روند طبیعی زمان واگذار کرد.

هاشمی در عین حال تأکید کرد: سالمندی صرفاً یک تهدید نیست و در صورت برنامه‌ریزی صحیح، می‌توان از ظرفیت تجربه، دانش و سرمایه اجتماعی سالمندان به‌عنوان یک فرصت استفاده کرد.

وی خواستار اتخاذ رویکردی جامع در حوزه سالمندی شد و گفت: مدیریت این مسئله نیازمند توجه هم‌زمان به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سلامت و فناوری است و همه دستگاه‌ها باید در این زمینه نقش‌آفرینی کنند.

هاشمی همچنین با اشاره به تغییر ساختار خانواده در ایران افزود: اگرچه خانواده گسترده به خانواده هسته‌ای تبدیل شده و سبک زندگی شهری و مهاجرت، تحولات تازه‌ای ایجاد کرده است، اما خانواده همچنان در جامعه ایران نقش محوری خود را حفظ کرده و می‌تواند در مدیریت مسئله سالمندی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.