تحول در مدیریت سالمندی؛ تدوین سند اشتغال و رونمایی از فرصت‌های سرمایه‌گذاری در اقتصاد نقره ای

مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان در نشست مدیران‌کل بهزیستی، از یک استراتژی دوگانه برای مدیریت جمعیت سالمند خبر داد: استفاده از داشبورد ملی برای شناسایی دقیق نیازها و همزمان، ورود به چرخه اقتصاد نقره‌ای از طریق ایجاد اشتغال و جذب سرمایه‌گذاری در ۱۴ حوزه کلیدی.

وی با ارائه تحلیل‌های دقیق از چشم‌انداز جمعیتی ایران از وقوع یک ابر بحران در ساختار اجتماعی و اقتصادی کشور خبر داد. وی تأکید کرد که ایران با سرعتی بی‌سابقه در منطقه، در حال تبدیل شدن به یکی از سالمندترین جوامع جهان است و ضرورت دارد از مدل‌های سنتی به سمت حکمرانی هوشمند و اقتصاد نقره حرکت کند.

پیش‌بینی تغییر پارادایم جمعیتی؛ از فرصت به تهدید

فولادیان در ابتدای سخنان خود با اشاره به تغییرات شگرف در ساختار جمعیتی ایران، گفت: پیش‌بینی‌ها نشان می‌داد که جمعیت سالمند ایران حدود ۸ درصد خواهد بود، اما واقعیت اکنون بسیار جدی‌تر است؛ بیش از ۱۳ درصد جامعه ایران در حال حاضر سالمند هستند. آنچه نگران‌کننده است، سرعت رشد این پدیده است. پیش‌بینی می‌کنیم تا سال ۱۴۳۰، بیش از ۳۲ درصد جمعیت ایران را سالمندان تشکیل دهند که این یکی از سریع‌ترین نرخ‌های رشد سالمندی در جهان است.

وی با اشاره به نقطه عطف سال ۱۴۲۲ تأکید کرد: در سال ۱۴۲۲، میزان مرگ‌ومیر با میزان موالید برابر خواهد شد و این نقطه، آغاز یک وضعیت معکوس است که در آن جمعیت جوان کاهش و جمعیت سالمند به شدت افزایش می‌یابد. متاسفانه از فرصت طلایی جمعیت جوان دهه ۶۰ نیز به‌درستی استفاده نشد و حالا این جمعیت در حال تبدیل شدن به یک چالش ساختاری است.

بحران در ساختار اجتماعی و پارادوکس درگیری

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان با اشاره به ریشه‌های بحران، افزود: بحران اصلی تنها در اعداد نیست، بلکه در ساختار اجتماعی نهفته است. ما با یک پارادوکس مواجه هستیم؛ نرخ درگیری در خانواده‌های دارای سالمند در ایران بسیار بالاست. در حالی که در سطح جهان این نرخ بسیار پایین است، در ایران به ازای هر سالمند، نزدیک به دو نفر از اعضای خانواده درگیر مسائل مربوط به او هستند. این نشان می‌دهد ساختار اجتماعی ما برای پذیرش این پدیده آماده نیست.

وی همچنین به «سن‌گرایی» در رسانه‌ها و جامعه انتقاد کرد و گفت: تصویرسازی‌های رسانه‌ای از سالمندان، اغلب آن‌ها را به عنوان افرادی ناتوان یا بی‌ارزش نشان می‌دهد که این یک آسیب بزرگ است. ما وظیفه داریم نگاه جامعه را تغییر دهیم و سالمندی را به عنوان یک جایگاه اجتماعی محترم بازتعریف کنیم.

راهکارهای عملیاتی: از داشبورد ملی تا اقتصاد نقره

فولادیان در بخش راهبردی سخنان خود، از برنامه‌های عملیاتی شورای ملی سالمندان برای مقابله با این چالش‌ها گفت:

۱. حکمرانی داده‌محور و داشبورد ملی: وی با انتقاد از سیاست‌های جزیره‌ای و عدم اتصال داده‌ها گفت: ما در حال طراحی یک داشبورد ملی هستیم تا با ایجاد یک شناسنامه سالمندی برای ۱۲.۳ میلیون سالمند ایران، وضعیت آن‌ها را به تفکیک کد ملی، محل سکونت و نیازهای دارو و کالایی رصد کنیم. طرح پایلوت این سیستم در شهر پیشوا در حال اجراست تا بتوانیم با دقت به سیاست‌گذاران بگوییم کدام مناطق نیاز به مداخله فوری دارند.

۲. اقتصاد نقره (Silver Economy): فولادیان از تدوین سند جامع اقتصاد نقره خبر داد و افزود: ما مسیرهای سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مختلف را شفاف کرده‌ایم تا از اقتصاد زیرزمینی به سمت بازارهای رسمی و جذاب برای سرمایه‌گذاران حرکت کنیم. در این راستا، نمایشگاه بزرگ اقتصاد نقره در اواخر آذرماه در تهران برگزار خواهد شد.

۳. سند اشتغال سالمندان: وی با اشاره به حذف ناعادلانه سالمندان از چرخه تولید گفت: سالمندان نباید تنها در مشاغل سطح پایین محصور شوند. ما در حال تدوین سند اشتغال هستیم تا با ایجاد مشوق‌های قانونی و مالیاتی، سالمندان را در مشاغلی که متناسب با تجربه و توانمندی آن‌هاست، بازگردانیم.

در پایان، رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان تأکید کرد که برای عبور از این بحران، گذار از رفتارهای سنتی به حکمرانی هوشمند و ایجاد یک نظام پاسخگوی یکپارچه، تنها راه نجات نسل‌های آینده است