تبعیض سنی دیجیتال؛ تهدید پنهان در دل فناوری‌های روزمره

گزارشی از مجموعه «تجربه‌های سیاستی کشورهای مختلف در حوزه سالمندی» که از سوی دبیرخانه شورای ملی سالمندان منتشر شده، به بررسی پدیده تبعیض سنی دیجیتال و پیامدهای آن بر زندگی سالمندان پرداخته است.

این گزارش نشان می‌دهد گسترش فناوری‌های دیجیتال در حوزه‌هایی مانند بهداشت، اشتغال، تعاملات اجتماعی و یادگیری می‌تواند در کنار فرصت‌ها، شکل‌های تازه‌ای از نابرابری برای سالمندان ایجاد کند.

در این گزارش، تبعیض سنی دیجیتال در سه سطح ساختاری، نهادی و فردی مورد تحلیل قرار گرفته و تلاش شده است ابعاد مختلف این پدیده در سیاست‌ها، طراحی فناوری‌ها و رفتارهای اجتماعی مورد بررسی قرار گیرد.

بر اساس یافته‌های این مطالعه، بخش قابل توجهی از تبعیض دیجیتال علیه سالمندان لزوماً ناشی از بدخواهی نیست، بلکه گاه از رویکردهای به ظاهر حمایتی و دلسوزانه سرچشمه می‌گیرد.

برای نمونه، برخی طراحان فناوری با هدف ساده‌تر کردن استفاده از ابزارهای دیجیتال برای سالمندان، رابط‌های کاربری بیش از حد ساده‌شده‌ای طراحی می‌کنند که در عمل می‌تواند استقلال و کرامت آنان را نادیده بگیرد.

این گزارش همچنین به خطر سوگیری‌های الگوریتمی در سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی اشاره می‌کند. به گفته نویسندگان، در حوزه‌هایی مانند خدمات سلامت، استخدام و خدمات مالی، الگوریتم‌ها ممکن است به دلیل کمبود داده‌های مرتبط با سالمندان در مجموعه‌های آموزشی، به شکل ناخواسته تصمیم‌هایی اتخاذ کنند که به زیان این گروه سنی تمام شود.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که با توجه به سرعت بالای دیجیتالی شدن خدمات در ایران و همزمان نزدیک شدن کشور به مرحله انتقال جمعیتی، توجه به پیامدهای تبعیض سنی در فناوری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. به باور تهیه‌کنندگان این گزارش، سیاست‌گذاران و طراحان فناوری باید از هم‌اکنون برای کاهش این شکاف و در نظر گرفتن نیازهای سالمندان در طراحی خدمات دیجیتال برنامه‌ریزی کنند.

برای مطالعه کامل گزارش روی تصویر زیر کلیک نمایید