سالمندان سرمایه‌ای برای انتقال تجربه و بازسازی سرمایه اجتماعی هستند

زهره شانظری در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به دوران سالمندی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین تغییرات، عبور از نگاه حمایتی صرف به سالمندان و حرکت به سمت نگاه سرمایه‌محور است. بدون تردید سالمندان در بعضی حوزه‌ها به حمایت‌های اجتماعی، رفاهی و سلامت نیاز دارند، اما اگر تمام سیاست‌گذاری‌ها بر این مبنا شکل گیرد که سالمند تنها دریافت‌کننده خدمات است، بخش مهمی از ظرفیت انسانی جامعه نادیده گرفته می‌شود.

وی افزود: سرمایه انسانی تنها به توان جسمانی افراد محدود نمی‌شود، بلکه دانش، تجربه، مهارت، قدرت تحلیل، تخصص و شبکه ارتباطات نیز بخشی از این سرمایه به‌شمار می‌رود و بسیاری از این ظرفیت‌ها در دوره سالمندی به سطح بالایی از بلوغ و تجربه می‌رسد.

عضو هیئت علمی گروه فیزیولوژی ورزشی دانشگاه اصفهان تصریح کرد: یک استاد دانشگاه، معلم، پزشک، مدیر صنعتی، کارآفرین یا متخصص بازنشسته حاصل ده‌ها سال تجربه حرفه‌ای را در اختیار دارد و این تجربه می‌تواند برای نسل‌های بعدی ارزش‌آفرین باشد. اگر این دانش و تجربه به نسل جوان منتقل نشود، جامعه ممکن است ناچار شود بسیاری از مسیرها را دوباره از نقطه آزمون و خطا طی کند.

شانظری با اشاره به اهمیت انتقال سرمایه فرهنگی گفت: هر جامعه علاوه بر سرمایه‌های مادی، دارای سرمایه فرهنگی و تاریخی است و سالمندان یکی از مهم‌ترین حاملان این سرمایه محسوب می‌شوند. انتقال تجربه نیز تنها به روایت خاطرات گذشته محدود نیست، بلکه شامل انتقال شیوه حل مسئله، اخلاق حرفه‌ای، مسئولیت‌پذیری و شناخت فرایندهای اجتماعی است.

وی خاطرنشان کرد: در بسیاری از سازمان‌های موفق دنیا، برنامه‌هایی مهمچون منتورینگ و الگوی استاد ـ شاگردی مورد توجه قرار گرفته است که طی آن نیروهای باسابقه و بازنشستگان، تجربه خود را به نیروهای جوان منتقل می‌کنند؛ این فرایند می‌تواند علاوه بر افزایش بهره‌وری، هویت سازمانی و سرمایه اجتماعی را نیز تقویت کند.

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان با بیان اینکه نقش سالمندان در جامعه فراتر از خانواده است، اظهار کرد: سالمندان می‌توانند در حفظ هویت فرهنگی، تقویت انسجام اجتماعی و انتقال ارزش‌های اخلاقی و ملی نقش‌آفرین باشند. جامعه‌ای که ارتباط میان نسل‌ها را حفظ می‌کند، در برابر گسست فرهنگی، آسیب‌های اجتماعی و بحران‌های هویتی، ظرفیت بیشتری برای تاب‌آوری خواهد داشت. نگاه سرمایه‌محور به سالمندی به‌معنای نادیده گرفتن نیازهای حمایتی این گروه نیست، بلکه به معنای آن است که حمایت اجتماعی با فرصت مشارکت و نقش‌آفرینی همراه شود.

عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان گفت: سالمندی نباید مترادف با حذف شدن از چرخه اجتماعی تلقی شود؛ بلکه می‌توان با ایجاد فرصت‌های مناسب برای انتقال تجربه، آموزش، فعالیت‌های داوطلبانه و مشارکت اجتماعی، ظرفیت عظیم این نسل را در مسیر توسعه جامعه به‌کار گرفت.