ایران با شتاب سالمند می‌شود؛ تدوین لایحه جامع حقوق سالمندان در دستور کار

به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور،  دکتر سیدجواد حسینی، معاون وزیر و رئیس سازمان بهزیستی کشور، در گفت‌وگو با برنامه «گزارش ویژه خبری» صداوسیمای استان خراسان رضوی، با تشریح وضعیت سالمندی در کشور اظهار کرد: بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سن ۶۰ سالگی آغاز دوره سالمندی محسوب می‌شود و این دوره خود به سالمند جوان، سالمند میانی و سالمند بسیار سالخورده تقسیم می‌شود. دهه ۶۰ سالگی، دوره سالمندی جوان است و سالمندی لزوماً به معنای ناتوانی نیست.

وی افزود: طبق سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۱۲ درصد جمعیت کشور، معادل کمی بیش از ۱۰ میلیون نفر، بالای ۶۰ سال بودند، اما آمارهای ثبتی و به‌روز شده نشان می‌دهد این رقم اکنون به حدود ۱۴ درصد رسیده است. این آمار بیانگر آن است که ایران وارد مرحله سالمندی شده، اما هنوز در وضعیت بحرانی قرار ندارد.

دبیر شورای ملی سالمندان کشور با اشاره به شاخص‌های جمعیت‌شناسی تصریح کرد: اگر سهم سالمندان یک کشور کمتر از ۷ درصد باشد، آن جامعه جوان محسوب می‌شود؛ بین ۷ تا ۱۴ درصد ورود به سالمندی، ۱۴ تا ۲۱ درصد جامعه سالمند، ۲۱ تا ۲۷ درصد سالخورده و بیش از ۲۷ درصد، جامعه شدیداً سالخورده تلقی می‌شود. بر این اساس، ایران در حال حاضر در مرحله ورود به سالمندی قرار دارد.

حسینی با تأکید بر اینکه چالش اصلی کشور «سرعت رشد سالمندی» است، گفت: در سال ۱۳۹۵ حدود ۹.۵ درصد جمعیت ایران سالمند بودند، در حالی که میانگین جهانی در آن زمان بین ۱۲ تا ۱۳ درصد بود. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد در سال ۱۴۱۵ سهم سالمندان ایران به حدود ۱۴.۵ تا ۱۵ درصد می‌رسد، در حالی که میانگین جهانی حدود ۱۶.۵ درصد خواهد بود.

وی ادامه داد: نکته نگران‌کننده این است که تا سال ۱۴۳۰، بیش از ۳۱ درصد جمعیت ایران سالمند خواهند بود، در حالی که میانگین جهانی در همان سال حدود ۲۱.۵ درصد برآورد می‌شود. رشدی که در بسیاری از کشورهای دنیا طی ۸۰ تا ۹۰ سال رخ داده، در ایران طی حدود ۳۰ سال اتفاق خواهد افتاد و بر همین اساس، ایران تا سال ۱۴۳۰ جزو پنج کشور با سریع‌ترین روند سالمندی در جهان خواهد بود.

رئیس سازمان بهزیستی کشور درباره دلایل این شتاب توضیح داد: شتاب سالمندی ناشی از دو عامل اصلی است؛ کاهش شدید نرخ باروری و افزایش امید به زندگی. خوشبختانه امید به زندگی در ایران به دلیل بهبود شرایط بهداشتی و سلامت به حدود ۷۶ سال رسیده است، اما در مقابل، کاهش چشمگیر زاد و ولد، روند سالمندی جمعیت را تسریع کرده است.

دکتر حسینی در پایان با اشاره به «چندوجهی بودن سالمندی در ایران» گفت: به همین دلیل از اصطلاح «سالمندی شتابان و فشرده» استفاده می‌کنیم. سالمندی در کشور ما اغلب با مسائلی مانند فقر، معلولیت، بیماری‌های مزمن، تنهایی و کاهش سواد سالمندی همراه است؛ به‌گونه‌ای که بیش از ۶۰ درصد سالمندان با یک یا چند بیماری مزمن زندگی می‌کنند، بیش از ۲۵ درصد آنان با فقر مواجه‌اند و پدیده تنهایی، به‌ویژه در میان زنان و مردان سالمند تنها، به یکی از چالش‌های جدی اجتماعی تبدیل شده است. برای مواجهه با این مسائل، طرح‌هایی در دست اجرا قرار دارد.

پیش از آنکه به اقدامات لازم بپردازم، لازم است به یک نکته مهم اشاره کنم و آن چندوجهی بودن پدیده سالمندی در ایران است. به همین دلیل از اصطلاح «سالمندی شتابان و فشرده» استفاده می‌کنیم. این نوع سالمندی دو ویژگی اصلی دارد؛ نخست سرعت بالای رشد سالمندی و دوم، چندلایه بودن آن.

در ایران، سالمندی اغلب با پدیده‌هایی مانند فقر، معلولیت، بیماری‌های مزمن، تنهایی و کاهش سواد سالمندی همراه است. بیش از ۶۰ درصد سالمندان کشور با یک یا چند بیماری مزمن زندگی می‌کنند، بیش از ۲۵ درصد آنان با فقر مواجه‌اند و تنهایی، به‌ویژه در میان زنان و مردان سالمند تنها، به یکی از جدی‌ترین چالش‌های اجتماعی تبدیل شده است. برای مقابله با این مسائل، طرح‌هایی در دست اجرا داریم که در صورت فراهم شدن فرصت، توضیح خواهم داد