۲۶ سال دیگر ۳۱ درصد ایرانی‌ها سالمند هستند!

دبیر شورای ملی سالمندی و رئیس سازمان بهزیستی گفت: اکنون ۱۱.۵ درصد جمعیت ما سالمند هستند، اما تا سال ۱۴۳۰، این رقم به ۳۱ درصد می‌رسد و ایران در جمع پنج کشور با سریع‌ترین روند سالمند شدن قرار خواهد گرفت.

به گزارش خبرنگار گروه آسیب‌های اجتماعی خبرگزاری فارس، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی امشب با شبکه خبر گفت‌وگو کرد.

سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، با اشاره به نقش این سازمان در دوران دفاع مقدس ۱۲ روزه، تأکید کرد: ما در دوره‌ای بسیار نزدیک به پسا‌جنگ ۱۲ روزه قرار داریم؛ جنگی که قطعاً در تاریخ ایران و انقلاب اسلامی به‌عنوان یک افتخار ماندگار ثبت خواهد شد. این جنگ تنها یک پیروزی نظامی نبود، بلکه منجر به چند پیروزی اجتماعی مهم شد؛ یکی از آن‌ها شکل‌گیری اتحاد و انسجام ملی بود. اتفاق و اتحاد کم‌نظیری میان مردم و حتی سازمان‌ها شکل گرفت که نمونه‌اش را کمتر دیده‌ایم.

وی افزود: برای مثال، کاری که در هماهنگی بین دستگاه‌ها شاید دو ماه طول می‌کشید و مشخص نبود اصلاً به نتیجه برسد یا نه، در کوتاه‌ترین زمان ممکن اتفاق افتاد. این اتحاد، تنها در میدان جنگ نظامی نبود؛ بلکه در سطح خدمات اجتماعی، روانی و امدادی هم نمایان شد. همان‌طور که اتحاد ملت باید حفظ شود، اتحاد بین‌سازمانی نیز باید پاس داشته و تقویت شود.

خدمات از روز نخست حمله آغاز شد

رئیس سازمان بهزیستی در ادامه گفت: من در روز اول حمله ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی در نیویورک بودم برای شرکت در هجدهمین اجلاس جهانی افراد دارای معلولیت. در آن اجلاس دو سخنرانی داشتم: در سخنرانی اول، خدمات جمهوری اسلامی ایران به افراد دارای معلولیت را معرفی کردم و در سخنرانی دوم، در مقابل ۱۸۵ کشور جهان، به شدت علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی موضع‌گیری کردم.

وی افزود: در آن سخنرانی گفتم اسرائیل با حملاتش در غزه نه‌تنها هزاران فرد دارای معلولیت را قربانی کرده، بلکه هزاران فرد دارای معلولیت نیز در اثر این حملات ایجاد شده‌اند. همچنین محدودیت‌های دارویی و غذایی، نقض فاحش حقوق بشر است. هشدار دادم که بزرگ‌ترین دشمنان بشریت، افراد شرور نیستند؛ بلکه افراد بی‌تفاوت‌اند. تنها بیست دقیقه بعد از این سخنرانی، حملات نظامی شروع شد.

فعالیت‌های بهزیستی در دو قلمرو: مردم عمومی و جامعه هدف

حسینی ادامه داد: از روز دوم و سوم جنگ، بهزیستی فعالیت‌های میدانی خود را آغاز کرد. سازمان بهزیستی در دو قلمرو فعالیت می‌کند: اول، خدمات به عموم مردم؛ دوم، خدمات به جامعه هدف بهزیستی مانند معلولین، زنان سرپرست خانوار، سالمندان، کودکان بی‌سرپرست و غیره.

وی تصریح کرد: در بخش عمومی، مشاوره‌های رایگان ۱۴۸۰ و خدمات ۱۲۳ کاملاً فعال بودند. مثلاً در تهران، ۳۰۰۰ تماس مشاوره‌ای مرتبط با اضطراب جنگ، ترس و نگرانی، فقط در همین مدت پاسخ داده شد. این خدمات هم شبانه‌روزی بودند و هم رایگان. حتی برخی مشاوران ما از خانه خود، به‌صورت آنلاین به مردم خدمات دادند.

حضور میدانی نیروهای اورژانس اجتماعی در نقاط بحرانی

حسینی گفت: اورژانس اجتماعی ۱۲۳ ما در تمام مناطق بحرانی کشور حاضر شد. در کنار هلال احمر و اورژانس، نیروهای ما برای آرام‌سازی فضا وارد می‌شدند. مثلاً در زمان‌هایی که احتمال حمله موشکی وجود داشت و مردم در پارک‌ها تجمع می‌کردند، مشاوران ما برای آرام‌سازی فضای روانی حاضر می‌شدند.

وی افزود: در مجموع، بیش از ۱۳۰۰۰ مأموریت اورژانس اجتماعی در سطح کشور انجام شد. جالب است بدانید به محض اصابت موشک یا پهپاد در منطقه‌ای، اورژانس ۱۲۳ همان‌جا مستقر می‌شد.

انتقال ۶ هزار مددجو به مناطق امن

رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: در بخش جمعیت هدف، بسیاری از مراکز ما در مجاورت مراکز حساس بودند. مثلاً شیرخوارگاه آمنه در نزدیکی ساختمان شیشه‌ای صدا و سیما قرار دارد که مورد اصابت قرار گرفت. ما نیم ساعت قبل از اصابت، آن مرکز را تخلیه کرده بودیم. خوشبختانه هیچ آسیبی به مددجویان وارد نشد.

وی ادامه داد: در مجموع، ۶۵ مرکز را از نقاط پرخطر تخلیه کردیم و حدود ۶ هزار کودک، سالمند و معلول را به مناطق امن منتقل کردیم.

خدمات روانی پسا‌جنگ و استمرار مشاوره رایگان

حسینی با اشاره به پیامدهای روانی جنگ، گفت: در دوره پساجنگ، خدمات ما نه‌تنها متوقف نشده، بلکه تقویت شده است. ما حدود ۴۰۰۰ مرکز مشاوره دارای مجوز داریم. ۱۴۸۰ و ۱۲۳ همچنان شبانه‌روزی و رایگان فعال‌اند. همچنین ۵۳۰ تیم سیار اورژانس اجتماعی داریم که در محل سکونت اضطراری مردم مانند هتل‌ها یا مراکز اسکان اضطراری مستقر می‌شوند.

وی افزود: دوره‌های آنلاین و مجازی برای مربیان بهزیستی برگزار شد تا مهارت‌های آرام‌سازی روانی در شرایط بحران را آموزش ببینند.

اورژانس اجتماعی؛ تنها بخش رو به رشد در دولت کوچک‌شونده

حسینی گفت: در برنامه هفتم توسعه، با وجود تکلیف کوچک‌سازی دولت، تنها جایی که مجاز به توسعه شد، اورژانس اجتماعی بود. ما پیش از این ۳۲ ساختار اورژانس داشتیم. امروز این رقم به بیش از ۳۵۸ ساختار با ساختمان مستقل، نیروی مجزا، خوابگاه و امکانات کامل رسیده است. امسال هم ۳۰ مرکز جدید اضافه خواهد شد.

وی افزود: برای نخستین بار، در بودجه ۱۴۰۴ یک ردیف پایدار ۵۰ میلیارد تومانی برای اورژانس اجتماعی اختصاص داده شد. تا پایان امسال، تعداد مراکز اورژانس اجتماعی به بیش از ۴۱۰ مرکز در سراسر کشور خواهد رسید.

اثربخشی اورژانس اجتماعی و کنترل آسیب‌های اجتماعی

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به نقش اثربخش اورژانس اجتماعی در کنترل آسیب‌ها گفت: در شورای اجتماعی کشور هم عرض کردم، هیچ‌کس منکر اثربخشی اورژانس اجتماعی نیست. امروز بسیاری از آسیب‌های اجتماعی از جمله خشونت‌های خانوادگی، اعتیاد و فرار نوجوانان، با مداخلات اورژانس قابل کنترل شده‌اند.

وی ادامه داد: اورژانس اجتماعی فقط تماس تلفنی نیست؛ مددکار، روانشناس و مشاور به‌صورت میدانی مداخله می‌کنند، خطر را از فرد دور می‌کنند، و پس از آن، نظام ارجاع اقدامات تخصصی را پیگیری می‌کند.

افزایش کمک‌های معیشتی و حق پرستاری

حسینی درباره شایعات مربوط به قطع پرداختی‌ها گفت: در بودجه ۱۴۰۴، ۴۰ درصد افزایش در مستمری‌ها، ۸۰ درصد افزایش در یارانه‌های مراکز و ۴۳ درصد افزایش در حق پرستاری و امدادبگیر خانواده‌محور داشتیم. البته در ماه اخیر، به‌دلیل شرایط جنگی، برخی پرداخت‌ها با تأخیر انجام شد، اما همه آن‌ها ادامه دارد و هیچ‌گونه توقفی در کار نخواهد بود.

بحران سالمندی؛ مسئله آینده ایران

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به اهمیت سالمندی گفت: ما هنوز در کشور دچار گسل شناختی نسبت به پدیده سالمندی هستیم. میانگین سن بازنشستگی ۵۲ سال و امید به زندگی ۷۶ سال است؛ یعنی یک‌سوم عمر افراد در دوران سالمندی می‌گذرد. اکنون ۱۱.۵ درصد جمعیت ما سالمند است، اما تا سال ۱۴۳۰، این رقم به ۳۱ درصد می‌رسد و ایران در جمع پنج کشور با سریع‌ترین روند سالمند شدن قرار خواهد گرفت.

رئیس سازمان بهزیستی کشور، در ادامه تشریح برنامه‌های سازمان در دوران دفاع مقدس ۱۲ روزه و پس از آن، با اشاره به مسئله سالمندی گفت: من دبیر شورای ملی سالمندان کشور هستم و به‌طور جدی به این موضوع ورود کرده‌ایم. اخیراً با حضور آقای دکتر محمدرضا عارف و برخی سمن‌ها مانند بنیاد فرزانگان و انجمن‌های تخصصی، شورای سالمندان برگزار شد.

وی افزود: در این جلسه، تفاهم‌نامه‌ای بین وزیر آموزش و پرورش و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به امضا رسید که به موجب آن، در مدارس و در شیفت عصر، آموزش‌های توأم با نشاط، هنر و شادابی برای سالمندان در سطح کشور ارائه خواهد شد. فاز پایلوت آن از منطقه ۳ تهران آغاز شده است.

حسینی اضافه کرد: این طرح با عنوان محله، طرح معلم در حال اجراست و در فاز اول با نام «مهر و گفت‌وگو» آغاز شده است. همچنین، کشور ما به‌عنوان یکی از کشورهای دوستدار سالمند به تصویب رسیده و برنامه‌ریزی شده تا شهرها در ۹ محور برای مناسب‌سازی برای سالمندان آماده‌سازی شوند.

توسعه خدمات سالمندی و ایجاد شهرک‌های سالمندان

وی افزود: در همان جلسه، پیشنهاد ایجاد مراکز نوین سالمندی مطرح و تصویب شد. در دنیا بیش از ۲۵ نوع خدمت برای سالمندان در مراکز تخصصی ارائه می‌شود که ایجاد شهرک‌های سالمندی نیز در دستور کار ما قرار گرفت. همچنین، تصویب پیمایش ملی سالمندان به‌عنوان یک اقدام پژوهشی راهبردی در حوزه سیاست‌گذاری سالمندی انجام شد.

تمرکز بر طرح «معلم‌محوری» در محلات

حسینی در توضیح طرح «محله‌محور» گفت: آقای دکتر میدری، معاون وزیر تعاون، از من خواست که خدمات بهزیستی به محلات کشیده شود. یعنی خدمات باید دسترسی‌پذیر، متکی بر توانمندسازی و مبتنی بر شبکه داوطلبان و معلمان باشد. این طرح سه هدف را دنبال می‌کند: افزایش دسترسی، افزایش پوشش و ارتقای کفایت خدمات.

او اضافه کرد: ما ۱۰۷ هزار داوطلب در سراسر کشور داریم و بیش از ۱۱ هزار گروه داوطلب فعال‌اند. همچنین، ۱۰ هزار خیریه دارای مجوز از بهزیستی داریم که می‌توانند در محلات سازماندهی شوند. اگر بتوانیم این ظرفیت را با ظرفیت ادارات دولتی در محلات ترکیب کنیم، مثل آموزش سالمندان، غربالگری کودکان، طرح توانبخشی CBR و… می‌توانیم پوشش و کیفیت خدمات را ارتقا دهیم.

کمبود منابع انسانی و مالی در اورژانس اجتماعی

رئیس سازمان بهزیستی کشور با تأیید کمبود نیروی انسانی و منابع در اورژانس اجتماعی گفت: بله، دقیقاً دوستان درست می‌گویند. اورژانس اجتماعی هم‌اکنون پتانسیل بسیار بیشتری برای توسعه دارد. از نظر نیروی انسانی، فضای فیزیکی و ناوگان خدماتی دچار کمبود هستیم. به همین دلیل تنها ساختاری که در برنامه هفتم مجوز توسعه یافت، همین اورژانس اجتماعی است.

سهم تاریخی بهزیستی از بودجه عمومی

حسینی در ادامه با اشاره به موضوع بودجه سازمان گفت: ما از سه مسیر برای تأمین منابع مالی استفاده می‌کنیم. اول، بودجه عمومی دولت که در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ سهم ما به رکورد تاریخی ۲.۴ درصد رسید (بالاترین در طول ۴۵ سال گذشته). دوم، طرح «توسعه زیست‌بوم مشارکت اجتماعی» است که سه بخش دارد: ۱) افزایش کمک‌های خرد مردمی (که در سال گذشته به ۵ هزار میلیارد تومان رسید و قابلیت افزایش به ۱۲ هزار میلیارد را دارد)، ۲) مسئولیت اجتماعی و ۳) توسعه کمی و کیفی تشکل‌های مردمی و خیریه‌ها.

لزوم اصلاح ساختار سازمان بهزیستی

حسینی درباره ساختار مدیریتی سازمان گفت: باید از یک سازمان شمشادی، یکنواخت، بی‌انعطاف و یک‌دست، به سمت سازمانی گلستانی حرکت کنیم؛ سازمانی متنوع، منعطف، و متکی بر تفاوت‌های فردی و عدالت ترجیحی. در برنامه هفتم توسعه، باید بهره‌وری را افزایش دهیم.

وی افزود: سال گذشته ۱۶ هزار میلیارد تومان تسهیلات اشتغال دادیم. برای جلوگیری از تبدیل این وام‌ها به بدهکاری، ۵۰۰ تسهیلگر شغلی به استان‌ها اعزام کردیم تا مددجویان را به سمت مشاغل پایدار هدایت کنند. صندوق حمایت و ضمانت از فرصت‌های شغلی نیز برای تقویت این مسیر تأسیس شده است.

استفاده از انرژی خورشیدی برای ایجاد درآمد پایدار

وی خبر داد: امسال ۳۵ ساختگاه انرژی خورشیدی برای مددجویان طراحی شده و ۲۱ هزار مددجو سهام‌دار این پروژه‌ها خواهند شد. این طرح به‌ویژه برای معلولان شدید که امکان اشتغال ندارند، درآمد پایدار ایجاد خواهد کرد.

حمایت از زنان سرپرست خانوار و بیمه اجتماعی رایگان

حسینی با اشاره به وضعیت زنان سرپرست خانوار گفت: از میان حدود ۶.۵ میلیون زن سرپرست خانوار، ۲۸۴ هزار نفر تحت پوشش بهزیستی هستند. سال گذشته تمام زنان روستایی و عشایری تحت پوشش بیمه اجتماعی رایگان قرار گرفتند و در هفته بهزیستی، ۱۰۶۰۰ پروژه عمرانی افتتاح شد و هم‌زمان ۱۱۰۰۰ زن دیگر در شهرهای کوچک بیمه شدند.

وی افزود: ۵۰۰ گروه همیار زن فعال شده‌اند تا اشتغال جمعی را برای زنان سرپرست خانوار به وجود بیاورند و آنان را از وابستگی به مستمری خارج کنیم.

کاهش محسوس کودکان کار در تهران

حسینی درباره کودکان کار گفت: حدود ۶۰ درصد این کودکان ایرانی و ۴۰ درصد اتباع هستند. در تهران، جمع‌آوری آن‌ها از سطح خیابان‌ها به شکل محسوسی کاهش یافته است. مراکز «شوق زندگی» عملکرد خوبی داشتند. البته مواردی باقی مانده، ولی روند کلی بسیار مثبت بوده است.

بهره‌گیری از فناوری و هوش مصنوعی، پاسخ به انتقادات و توسعه نظارت مردمی

سید جواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، در بخش پایانی سخنان خود در برنامه زنده تلویزیونی، با تاکید دوباره بر توانمندسازی مددجویان اظهار داشت: ما قالب این توانمندسازی را در پروژه مهارت‌آموزی قرار داده‌ایم. پس از مهارت‌آموزی، از همان ۱۶ هزار میلیارد تومانی که اشاره شد، اولویت ما زنان سرپرست خانوار و کودکان کار هستند که بتوانند از خیابان فاصله بگیرند و به اشتغال پایدار برسند.

پاسخ به انتقادات درباره برونسپاری خدمات

وی در پاسخ به انتقادهایی که نسبت به نحوه نظارت بر خدمات برونسپاری‌شده به بهزیستی مطرح شده بود، گفت: انتقاد درستی است. ما ۲۳ هزار مرکز و مؤسسه داریم که خدمات سازمان را در کنار ما به مردم ارائه می‌دهند. من بارها گفته‌ام که سازمان بهزیستی، مردمی‌ترین سازمان دولتی کشور است. تفاوت ما با دیگر دستگاه‌ها این است که ما فقط مجوز نمی‌دهیم، بلکه یارانه هم پرداخت می‌کنیم. طبیعی است که وقتی به بخش غیردولتی یارانه می‌دهیم، باید بر کیفیت آن خدمات نظارت شود.

او تأکید کرد: با ۱۷ یا ۱۸ هزار نیروی دولتی، توان نظارت کافی نداریم و این را به صراحت می‌گویم. اما راه‌حل داریم. اول اینکه همه مراکز ما باید هیئت‌امنایی شوند؛ با حضور نمایندگان ما در هیئت امنا، هم نظارت و هم توسعه مشارکت انجام می‌شود. دوم، طرحی در دست تهیه است که از شبکه‌های تخصصی و صنفی این مراکز، برای نظارت بهتر استفاده شود. ان‌شاءالله تا یک هفته دیگر آماده خواهد شد.

سهم مشارکت‌های مردمی در ارائه خدمات

حسینی در ادامه با اشاره به نقش پررنگ مشارکت مردمی گفت: ما سال گذشته ۵ هزار میلیارد تومان مشارکت نقدی داشتیم. همچنین ۱۰۷ هزار داوطلب در کنار ما فعالیت کردند. در همین ایام جنگ ۱۲ روزه، فراخوان “ایران همدل” باعث شد ۱۷ هزار پزشک، دندانپزشک، روانشناس و مددکار به ما بپیوندند.

وی افزود: ما به‌دنبال گسترش شبکه داوطلبان هستیم. مشارکت‌های مردمی در قالب کمک‌های نقدی، غیرنقدی و داوطلبانه، سهم قابل توجهی در پوشش خدمات سازمان بهزیستی دارند.

توسعه تشکل‌های مردمی با ۱۲ راهبرد کلان

رئیس سازمان بهزیستی در ادامه گفت: برای توسعه تشکل‌های مردم‌نهاد، ۱۲ راهبرد طراحی کرده‌ایم. از جمله: توسعه جغرافیایی (یعنی گسترش از کلان‌شهرها به شهرهای کوچک و روستاها)، توسعه موضوعی (حرکت از خدمات سنتی به حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی)، و افزایش مشارکت اجتماعی. ما باید از ظرفیت این تشکل‌ها برای نوآوری در خدمات اجتماعی بهره بگیریم.

استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی

حسینی درباره استفاده از فناوری‌های نوین گفت: ما چابک‌سازی خدمات را با تکیه بر هوش مصنوعی دنبال می‌کنیم. با یکی از شرکت‌های بزرگ کشور وارد قرارداد شده‌ایم تا داشبورد مدیریتی مبتنی بر هوش مصنوعی طراحی شود. این ابزار در مدیریت خدمات سازمانی یک گام بزرگ به جلو خواهد بود.

وی همچنین به اقدامات انجام‌شده در حوزه توانبخشی مجازی اشاره کرد و گفت: ما اصل “تمامیت” را دنبال می‌کنیم؛ یعنی همه افراد، حتی در دورافتاده‌ترین نقاط کشور، باید تحت پوشش خدمات قرار گیرند. خدمات توانبخشی از راه دور را توسعه داده‌ایم تا هزینه‌ها کاهش یابد و دسترسی بهتر شود.

ورود شرکت‌های دانش‌بنیان برای نوآوری در وسایل کمک‌توانبخشی

وی افزود: در همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، طراحی ویلچرهایی را آغاز کرده‌ایم که دارای امکاناتی مانند اندازه‌گیری فشار خون یا تشخیص آلزایمر هستند. این فناوری‌ها می‌توانند هم به بهبود کیفیت زندگی معلولان کمک کنند، هم بهره‌وری را افزایش دهند.

طرح “همیار فناور” در سطح بین‌المللی

رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به حضور در اجلاس بین‌المللی معلولان گفت: در آن اجلاس، بر نقش همیار فناور تأکید شد. اگر یک فرد نابینا بتواند از ابزارهای کمک‌بینایی استفاده کند یا افراد کم‌شنوا از دستگاه‌های کمک‌شنوایی بهره ببرند، دسترسی آن‌ها به زندگی مستقل افزایش می‌یابد. ما نیز در ابتدای این مسیر هستیم و باید سرمایه‌گذاری بیشتری در این حوزه انجام دهیم.

پایان پیام/

#سید_جواد_حسینی

#بهزیستی

#آمار_سالمندان

#معلولان