چه فعالیت‌هایی در مراکز مهر و گفت‌وگو انجام می‌شود؟

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور گفت: پاتوق‌های سالمندی یا همان مراکز مهر و گفت‌گو مراکزی برای دورهمی و تعاملات اجتماعی است که هدف آنها از بین بردن شکاف بین‌نسلی و ایجاد وفاق و همبستگی میان نسل جوان‌تر و سالمندان است.

مژگان رضازاده، افزود: برنامه‌های این مراکز تنها به موضوع خودمراقبتی محدود نیست و طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های آموزشی، فرهنگی، اجتماعی و روانی را شامل می‌شود.

از مهم‌ترین محورهای برنامه‌های این مراکز، می‌توان به کارگاه‌های ارتقای سلامت جسم و روان مانند تغذیه سالم، تحرک بدنی، پیشگیری از افسردگی و فراموشی، آموزش مهارت‌های اجتماعی و گفت‌وگوی بین‌نسلی، فعالیت‌های داوطلبانه و مشارکتی مانند تشکیل گروه‌های همیار سالمند، برنامه‌های فرهنگی و هنری نظیر کتاب‌خوانی، موسیقی و کارگاه‌های خاطره‌نویسی اشاره کرد.

وی خاطرنشان کرد: افزون بر این، آموزش مهارت‌های دیجیتال و سواد رسانه‌ای برای سالمندان، ارائه خدمات مشاوره و حمایت روانی-اجتماعی به سالمندان در معرض تنهایی یا سوگ و تشکیل گروه‌های هم‌دل و هم‌یار محلی از دیگر محورهای این برنامه‌ها است. به بیان دیگر، مراکز مهر و گفت‌وگو در عمل به‌منزله کانون‌های چندمنظوره نشاط، ارتباط و توانمندسازی سالمندان عمل می‌کنند.

رضازاده اضافه کرد: علاوه بر این، در این مراکز آموزش‌های خودمراقبتی به سالمندان ارائه می‌شود همچنین تلاش می‌کنیم از ظرفیت خبرگان و نخبگان سالمند بهره‌مند شویم.

مراکز مهر و گفت و گو کجا هستند؟

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور گفت: مراکز مهر و گفت‌وگو با هدف ارتقای سلامت روان، افزایش نشاط اجتماعی و تقویت مشارکت فعال سالمندان در محلات مختلف ایجاد شده‌اند.

رضازاده افزود: اگرچه محور اولیه طرح، استفاده از مدارس، به‌ویژه مدارس بازنشستگان آموزش‌وپرورش یا مدارس بلااستفاده در ساعات غیرآموزشی بوده است، اما این مراکز به فضای مدرسه محدود نیستند.

وی خاطرنشان کرد: سیاست کلان طرح بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های محلی و عمومی موجود است؛ ازاین‌رو در بسیاری از مناطق، مراکز مهر و گفت‌وگو در خانه‌های محله، فرهنگ‌سراها، کتابخانه‌های عمومی، مساجد، پایگاه‌های سلامت، کانون‌های بازنشستگی و حتی پارک‌های دوستدار سالمند و سراهای محله ایجاد می‌شوند تا امکان دسترسی آسان‌تر سالمندان به فضاهای اجتماعی نزدیک محل زندگی‌شان فراهم شود.

آیا برنامه‌های مراکز مهر و گفت و گو رایگان است؟

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با بیان اینکه فعالیت‌های این مراکز به‌صورت رایگان یا با هزینه بسیار اندک و یارانه‌ای ارائه می‌شود، افزود: منابع مالی این طرح عمدتا از سوی سازمان بهزیستی کشور تامین می‌شود و بخش دیگری از هزینه‌ها نیز با مشارکت خیرین، معتمدین محلی و شرکت‌ها در قالب مسئولیت اجتماعی (CSR) تأمین می‌شود. در برخی مناطق، شهرداری‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد (سمن‌ها) نیز در تأمین هزینه‌های اجرایی و تجهیز مراکز نقش فعالی دارند.

وی یادآور شد: فلسفه بنیادین اجرای طرح مراکز مهر و گفت و گو بر برابری فرصت‌ها و عدالت در دسترسی سالمندان به خدمات اجتماعی، فرهنگی و حمایتی تاکید دارد؛ ازاین‌رو هیچ فرد سالمندی به دلیل مشکلات مالی از شرکت در فعالیت‌ها یا بهره‌مندی از خدمات این مراکز محروم نمی‌شود.

فرایند شناسایی و جذب سالمندان به مراکز مهر و گفت و گو چگونه انجام می‌شود؟

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور گفت: فرایند شناسایی و جذب سالمندان به دو شیوه انجام می‌شود، نخست شناسایی فعال از طریق پایگاه‌های سلامت، شوراهای محله، کانون‌های بازنشستگی و تسهیل‌گران محلی انجام می‌گیرد که سالمندان واجد شرایط را شناسایی و دعوت می‌کنند.

رضا زاده افزود: در شیوه دوم، مراجعه داوطلبانه صورت می‌گیرد. این مراجععه از سوی سالمندانی است که از طریق رسانه‌ها، شبکه‌های محلی، مدارس یا گروه‌های همسالان با طرح آشنا شده و شخصا برای حضور در برنامه‌ها اقدام می‌کنند.

چه برنامه‌ای برای گسترش مراکز مهر و گفت و گو در دست اقدام است؟

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با اشاره به اینکه ۲۳ مرکز مهر و گفت‌وگو در تهران و هر استان یک مرکز مهر و گفتگو دارد، گفت: در راستای گسترش دسترسی هوشمند و یکپارچه به اطلاعات این مراکز، طراحی سامانه ملی سلامت اجتماعی محله محور موسوم به «سلام» در دستور کار قرار دارد.

رضازاده افزود: هدف از این سامانه، فراهم‌سازی بستری الکترونیکی برای آن است که سالمندان بتوانند نزدیک‌ترین مرکز مهر و گفت‌وگو را شناسایی کنند، از زمان و موضوع برنامه‌ها مطلع شوند و حتی به‌صورت آنلاین در کارگاه‌ها ثبت‌نام کنند.

وی تاکید کرد: اجرای این سامانه گامی مهم در جهت شفافیت، دسترسی عادلانه، افزایش مشارکت و توانمندسازی دیجیتال سالمندان به شمار می‌رود.

رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور تصریح کرد: برای گسترش این طرح، به‌صورت آزمایشی در هر استان یک یا دو مرکز فعال است و در استان تهران نیز در منطقه ۴، حدود ۲۰ مدرسه در این زمینه فعالیت دارند. در حال انجام ارزیابی‌ها و بررسی نقاط ضعف و قوت کار هستیم تا بر اساس نتایج این ارزیابی‌ها، در آینده نزدیک نسخه‌ای دقیق‌تر، منسجم‌تر و کارآمدتر از این طرح را ارائه دهیم.

رضازاده یادآور شد: ایده، برنامه‌ریزی، پیگیری و سیاست‌گذاری مراکز مهر و گفت و گو از سال گذشته -سال ۱۴۰۳- و با هماهنگی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و با راهبری سیدجوادحسینی معاون وزیر رفاه، رئیس سازمان بهزیستی و دبیر شورای ملی سالمندان شکل گرفته و اکنون در حال اجرا است.