دکتر هومن محمدی

۲۶ خرداد (۱۵ ژوئن) روز جهانی مقابله با سالمند آزاری

از سالمندآزاری تعریف های مختلفی شده است. شبکه پیشگیری از سالمندآزاری استرالیا، در تعریف سالمندآزاری بیان می کند: هر عملی که در قالب یک ارتباط توأم با اعتماد صورت گرفته باشد

از سالمندآزاری تعریف های مختلفی شده است. شبکه پیشگیری از سالمندآزاری استرالیا، در تعریف سالمندآزاری بیان می کند: هر عملی که در قالب یک ارتباط توأم با اعتماد صورت گرفته باشد

از سالمندآزاری تعریف های مختلفی شده است. شبکه پیشگیری از سالمندآزاری استرالیا، در تعریف سالمندآزاری بیان می کند: هر عملی که در قالب یک ارتباط توأم با اعتماد صورت گرفته باشد، که در نتیجه آن به سالمند آزار برسد، می تواند جسمی، روانی، جنسی، مالی، اجتماعی، کلامی یا غفلت باشد.

تعریف سازمان جهانی بهداشت: سالمندآزاری زیرپا گذاشتن حقوق انسانی به شکلی است که سبب صدمه، کاهش کارآوری، انزوا و رنج و احساس پیچیدگی سالمند باشد. بطور متوسط طبق مطالعات جهانی یک تا پنج درصد سالمندان شکلی از سالمندآزاری را تجربه می کنند. با سالمند شدن جمعیت و افزایش شمار سالمندان، انتظار می رود میزان سالمندآزاری بیشتر شود، چرا که تعداد سالمندان محتاج به حمایت و راهنمایی، بیشتر خواهد شد. با سالمند شدن، شبکه اجتماعی فرد     کوچک تر می شود، دوستان محدودتر و دسترسی به اطلاعات کمتر و قدرت انطباق با تغییرات کاهش می یابد و توان اقتصادی افت می کند. مجموع این تغییرات سالمند را آسیب پذیرتر می نماید.

چالش اصلی در شناسایی و عدم شفافیت آمار سالمندآزاری این واقعیت است که معمولاً شکلی از آزار توسط فرد مورد اعتماد سالمند و در ارتباط نزدیک با وی صورت می گیرد. از آنجا که در حریم شخصی و خصوصی وی رخ می دهد روشن است چرا سالمندان با مطرح کردن و گزارش این موضع مشکل داشته باشند و در نتیجه آمار اعلام شده برای آزار سالمندان کمتر از واقعیت خواهد بود.

برخی از مهمترین عوامل زمینه ساز سالمندآزاری در کشور ما را می توان: تفکر ضد سالمندی و انزوادهی سالمندان، عدم آگاهی سالمندان از مضامین آزار (در چارچوب حقوق و قوانین) و نحوه پیگیری و گزارش دهی بدون ترس از انزوا و تفاهم، فقدان یک فرایند شناسائی و رسیدگی، ابعاد پیشگیری و مقابله با سالمندآزاری در دستگاه های دولتی، خصوصی ذی نفع امور سالمندان و فقدان آموزش های عمومی جهت اطلاع رسانی عمومی و خانواده های دارای سالمند می باشد.

اینک که به لطف فعالیت های دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با همکاری دستگاه های عضو شورا، سند ملی سالمندان کشور تدوین و به عنوان نقشه راه برنامه ریزی و سیاست گزاری در عرصه سالمندان، قابلیت بهره برداری برای حال و آینده را دارد، شایان است کلیه دستگاه های دولتی و خصوصی مرتبط به امور سالمند و سالمندی در خصوص راهکارهای پیشگیری، شناسایی و مقابله با کلیه مضامین سالمندآزاری، به روش های هماهنگ و منسجم کارآمد بپردازد.

پیشگیری و مقابله با سالمندآزاری بحث پیچیده ای بوده که نیازمند برخوردی چند وجهی مشتمل بر ترکیبی از اطلاع رسانی و آگاهسازی، آموزش محله محور با کمک مؤسسات مردمی، تدوین لوایح قانونی و نظام مندی برخورد در چارچوب حقوق سالمند و ایجاد یک پروتکل حمایتی هماهنگ از سوی دستگاهای مرتبط با سلامت جسمی و روحی با ابعاد اجتماعی و حمایتی، رفاهی و کمیسیون های مرتبط با فراکسیون سالمندی در مجلس می باشد تا با یک رویکرد جامع و هماهنگ، در جهت با مدیران توانمندی و تاب آوری افراد هدف انشاالله نتایج ذیل دستیابی شود.

  1. انجام پژوهش های کاربردی روی عوامل مرتبط با رخداد سالمند آزاری در جهت پیشبرد اقدامات پیشگیرانه آتی.
  2. انجام پژوهش هایی با موضوع ارزیابی میزان کاربرد صحیح انواع قرارداد حقوقی وکالت قانونی و تعهدات محضری به منظور تحکیم حرمت سالمندان و پیشگیری از آزار وی و سنجش روش های ارزیابی نتایج این گونه اقدامات
  3. شناسایی نهادها و ساختارها/سازمان های مرتبط با چنین تعهداتی.
  4. تعیین راهکارهای آموزشی حرفه ای برای تعیین نحوه بکارگیری این گونه تعهدات، قراردادها و وکالتها و نظایر آن.
  5. پیگیری ایجاد اصلاحات قانونی و پیشنهاد سیاست های جدید موثر بر روی پیشگیری از سالمند آزاری
  6. تدوین مجموعه آموزشی در خصوص علل و نحوه پیشگیری و مقابله با سالمند آزاری به دنبال انجام پژوهش های مورد نظر، و تحویل آنها به سالمندان و مراقبان و نهادهای مرتبط
  7. ارایه اطلاعات و آگاهی بخشی به سالمندان در معرض آسیب و آزار در باره خدمات حمایتی و مشاوره های لازم
  8. طراحی و فعال سازی مسیرهای اختصاصی جهت برقراری پل ارتباطی بین سالمندان در معرض/با در حال تجربه آزار از یک سو و نهادها/ سازمان های حمایتی و مشاوره ای و توانمند ساز از سوی دیگر؛ ازجمله خدمات اورژانس اجتماعی، مشاوره ویژه سالمندان،خط مقابله با سالمند آزاری، همسرآزاری، خدمات محله ای و بومی مددکاری سالمندان، و سایر نمونه های موفق بین المللی که می تواند در کشور ما الگو سازی و بومی سازی گردد.

 

منبع: دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور